فریدریک دانیل ارنست شلایرماخر (1834-1768)، یکی از فلاسفه و الهی دانان برجسته است که به خاطر تلاش اثر گذارش بر الهیات جدید، بعد از عصر روشنگری، شهرت یافته است. یکی از جنبه های بارز و مهم دیدگاه دین شناختی شلایرماخر، این است که او برای نخستین بار در عصر روشنگری پرسش از ماهیت دین را مطرح کرد. او تلاش کرد سیستمی نظام مند ارایه دهد و دین را بر پایه هایی استوار کند که از انتقادات عقل گرایان در امان باشد. به همین علت، او دین را «احساس وابستگی مطلق» نامید. تعریف شلایرماخر از دین به احساس، تاثیر بسزایی بر اندیشه متفکران پس از او داشته است. از جمله این متفکران می توان به رودلف اتو اشاره کرد، او نیز بر احساسات تاکید کرد؛ اما احساس وابستگی مطلق شلایرماخر را مورد انتقاد قرار داد و در عوض، احساس مخلوق بودن را مهمترین مولفه دین دانست. در این مقاله، سعی بر آن است تا ضمن تحلیل و بررسی دیدگاه شلایرماخر در مورد احساس دینی، به انتقاداتی که از جانب اتو بر این دیدگاه وارد شده است، اشاره کنیم.

در روان­شناسی، اگرچه برخی از انواع و مراحل احساس تنهایی، امری عادی و واقعی است، ولی برخی از اقسام و مراحل آن، پاتالوژیک و بیمارگون است. در متون دینی، نیز به خاطر معیت همیشگی و همراهی خداوند، احساس تنهایی نوعی آسیبِ بینشی، نگرشی، احساسی و عاطفی است، اما تنهایی مفید و مثبت نیز وجود دارد؛ چون انسان­ها، به کناره­گرفتنِ آگاهانه و تنها­شدگیِ انتخابی، برای رشد، تکامل و محفوظ­ ماندن از آلودگی­های فکری، اجتماعی و فرهنگی نیز نیاز دارند. شناخت دقیق مرزهای احساس تنهایی پاتالوژیک و تنهایی مفید، با شناختِ عوامل، نشانه و پی­آمدهای آنها، میسر است. پژوهشِ پیشِ رو، با روش توصیفی- تحلیلی و به صورت مقایسه­ای؛ سه نشانه برای احساس تنهایی پاتالوژیک، معرفی کرده و پی آمدهای آن را دارای دوگونه «فرسودگیِ روانی» و «فرسودگی جسمی» دانسته؛ گونه اول را دارای ده آسیب و گونه دوم را با چهار آسیب، شناسانده است. یافته­های پژوهش، نشانگر آن است که بین آیاتِ قرآن، روایات، دیدگاه مفسران و نظریات روان­شناسان، همسویی دیده می­شود.

The abstract of this research focuses on the analysis of Iranian articles about religious media, taking into account the close relationship between religion and media in Iran and the extensive theoretical attention to the subject of religious media in recent years. The study examines the implicit and sometimes explicit meanings conveyed by the authors regarding religious media, as well as the conceptual and intellectual framework of these articles and their authors. Therefore, the main question of this research is to understand how the concept of religious media is perceived conceptually among Iranian researchers and among experts in the field of religion and media.

مقدمه: پرستاران از مهمترین منابع نظام سلامت یک جامعه می باشند. لذا توجه به سلامت روان این قشر ضروری به نظر می رسد. پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر آموزش شناختی - رفتاری دینی بر احساس ناامیدی، احساس بی ارزشی و احساس نارضایتی زندگی در پرستاران انجام شد.مواد و روش ها: این مطالعه از نوع مداخله ای نیمه تجربی بوده و در آن 66 پرستار شاغل در بیمارستان شهید هاشمی نژاد مشهد انتخاب و به طور تصادفی به دو گروه آزمون و کنترل تقسیم شدند. مداخله شامل برنامه آموزش شناختی - رفتاری دینی، متشکل از 10 جلسه 90 دقیقه ای بود که 3 روز در هفته برای گروه آزمون برگزار شد. ابزار گردآوری داده ها «پرسشنامه بحران هویت» (Identity Crisis Questionnaire) بود. روایی محتوا توسط 12 نفر از مدرسین و متخصصان تایید شد. برای محاسبه پایایی از روش آلفای کرونباخ استفاده شد (a=0.93). پرسشنامه ها قبل و یک ماه بعد از مداخله تکمیل گردیدند. قابل ذکر است که نمره کسب شده کمتر نشان دهنده سلامت روان بیشتر می باشد. داده ها توسط SPSS نسخه 18 با استفاده از آمار توصیفی و تحلیلی تی مستقل و زوجی و آنالیز واریانس تحلیل گردید.یافته ها: میانگین کلی نمرات احساس ناامیدی، احساس بی ارزشی و احساس نارضایتی از زندگی در پرستاران از 44.12±11.76 قبل از مداخله به 33.47±14.18 یکماه بعد از مداخله تغییر یافت (P<0.001). در حالی که در گروه کنترل میانگین کلی نمرات یکماه بعد از مداخله نسبت به قبل از مداخله تغییر معنی داری را نشان نداد (P<0.06).نتیجه گیری: آموزش شناختی - رفتاری دینی، شیوه ای ارزان، کارآمد و ایمن برای کمک به سلامت و بهداشت روان پرستاران است. پیشنهاد می شود به منظور ارتقای بهداشت روان پرستاران و بهبود کیفیت مراقبت ها، از این روش در آموزش پرستاران استفاده شود.

احساس تعلق به دانشگاه با جنبه های متعددی از سلامت روانی-اجتماعی دانشجویان ارتباط دارد. با این حال در مفهوم سازی و سنجش این سازه، ابهامات زیادی وجود دارد. اندک ابزارهای طراحی شده در حیطه آموزش عالی نیز بیشتر میزان احساس تعلق را می سنجند و اندازه گیری مؤلفه های تعلق به دانشگاه در مطالعات قبلی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر، ساخت و اعتباریابی مقیاس احساس تعلق دانشجویان به دانشگاه بود. در یک طرح همبستگی و از نوع ساخت ابزار، 345 نفر از دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد در مرحله اول و 477 نفر از دانشجویان دانشگاه بیرجند در مرحله دوم به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی در مرحله اول، چهار عامل با 72/49 درصد تبیین واریانس را نشان داد که شامل مؤلفه های تعامل با استادان، تعامل با همسالان، جو دانشگاه و عزت نفس بود. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مدل چهار عاملی دارای برازش است و ضریب آلفای کرونباخ خرده مقیاس ها در دامنه 90/0-75/0 گزارش شد. به علاوه، تحلیل های دیگر شواهدی را برای حمایت از همسانی درونی، روایی همگرا و روایی واگرای مقیاس احساس تعلق فراهم کردند و مشخص شد که هر کدام از ابعاد این مقیاس با مقیاس های تعهد به دانشگاه، تنهایی اجتماعی-هیجانی، رضایت از زندگی، افسردگی و درگیری عاملی روابط معنادار داشت. بعلاوه، نتایج ضریب بازآزمایی خرده مقیاس ها در دامنه 74/0–64/0 قرار داشت. مطابق با یافته های پژوهش حاضر، مقیاس احساس تعلق دانشجویان به دانشگاه از ویژگی های روان سنجی مطلوبی برخوردار است و می توان از آن به عنوان ابزاری معتبر استفاده نمود.

نقش و تاثیر دین در ایجاد آرامش و احساس امنیت و تاکید مبانی نظری موجود بر این موضوع و نیز کافی نبودن تنها تمسک به نیروهای انتظامی و پلیس در ایجاد احساس امنیت و کنترل به وی‍ ژه در قشر جوان و دانشجو همواره مورد توجه بوده است. تحقیق حاضر نیز با هدف بررسی رابطه عمل به باورهای دینی با احساس امنیت اجتماعی و دانشجویان دانشگاه های اراک در سال تحصیلی 95-1394 انجام پذیرفت. روش تحقیق توصیفی و از نوع همبستگی و جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان کارشناسی دانشگاه های اراک و نمونه با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای و مطابق جدول کرجسی و مورگان 376 نفر برآورد شد. ابزار گردآوری اطلاعات شامل پرسشنامه های عمل به باورهای دینی (معبد 2)، احساس امنیت اجتماعی و باس و پری بود. تحلیل داده ها پس از افت شرکت کنندگان با استفاده از روش همبستگی و رگرسیون چند متغیری بر روی 366 نفر (85 نفر دانشگاه اراک، 111 نفر پیام نور، 50 نفر علوم پزشکی، 117 نفر دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک) انجام شد. یافته ها نشان داد رابطه مثبت معنی داری بین عمل به باورهای دینی و احساس امنیت اجتماعی دانشجویان وجود داشته است. با توجه به اینکه عمل به باورهای دینی پیش بینی کننده مناسبی برای احساس امنیت اجتماعی بوده است، می توان با ایجاد زمینه و ارائه راهکارها و آموزش مناسب نسبت به تحکیم آن در دانشجویان اقدام و انجام اعمال و فرایض دینی را به عنوان یکی از روش های ایجاد و بهبود احساس امنیت اجتماعی پیشنهاد نمود.

هدف این پژوهش بررسی رابطه بین میزان پایبندی به ارزش های دینی و میزان احساس امنیت اجتماعی در بین دانشجویان دانشگاه پیام نور شهر دیواندره در چارچوب نظریه ساختاریابی گیدنز می باشد.روش تحقیق برحسب هدف (توصیفی – تحلیلی)، برحسب فنون سنجش (کمی)، برحسب عامل زمان (مقطعی) و بر حسب نوع روابط بین متغیرها (همبستگی) می باشد. جامعه آماری تحقیق 925 نفرکه با تکنیک پرسشنامه و با استفاده از روش نمونه گیری احتمالی طبقه بندی شده 272نفر از دانشجویان به عنوان حجم نمونه انتخاب و اطلاعات مورد نظر جمع آوری گردید.داده های به دست آمده از پرسشنامه با استفاده از نرم افزار SPSS پردازش شده است و تجزیه و تحلیل داده ها در دو سطح توصیفی و استنباطی صورت گرفت.پایبندی به ارزش های دینی به عنوان متغیر مستقل در پنج بعد فکری، اعتقادی، مناسکی، تجربی و پیامدی و احساس امنیت اجتماعی به عنوان متغیر وابسته در ابعاد جنسیتی، فکری، اقتصادی وفرهنگی با توجه به نظریه ساختاریابی گیدنز مورد سنجش قرار گرفته است. یافته های تحقیق نشان داد بین میزان پایبندی به ارزش های دینی وابعاد مختلف احساس امنیت اجتماعی دانشجویان (احساس امنیت جنسیتی، احساس امنیت فکری، احساس امنیت اقتصادی و احساس امنیت فرهنگی) رابطه معناداری وجود دارد.

در این مقاله، نقد شریعتی بر جامعه شناسی دین دورکیم واکاوی شده است. این واکاوی نشان می دهد هر نظریه ای باید مورد بحث و نقد قرار گیرد و شریعتی نشان داده است که نظریة دورکیمی یکی از مهم ترین سرچشمه های جامعوی کردن مقولة دین است (که توانسته نحله های گوناگون ضدّ مذهبی را تقویت کند) و در این قالب، مسئلة «احساس دینی» در تاریخ بشر-که در ادبیات دینی از آن با مفهوم «فطرت» یاد می گردد-را نفی و مسخ کند و شریعتی با تفکیک بین «احساس دینی» و «روح اجتماعی» این نظریه را نقض کرده است؛ ثانیاً این رویکرد تئوریک شریعتی به عنوان یک «چشم انداز کلاسیک» باید در جهان مطرح شود و این، به خودی خود، می تواند ایجاد سنّت مطالعات دینی در چهارچوب جامعه شناسی مبتنی بر رویکرد ایرانی با قرائت شریعتی را به منصة ظهور برساند. روش مطالعه در این مقاله، روش تجزیه و تحلیل متون است.